Vorige maand vertelden we je dat Frank de komende winter onze drie grootste netbeheerders (Stedin, Liander en Enexis) zal helpen met de bestrijding en voorkoming van netcongestie in de gebieden, Flevopolder, Gelderland, Utrecht en Noord-Brabant (Oost). 

Inmiddels hebben al 62% van onze klanten in deze gebieden netcongestiesturing in de Frank-app geactiveerd. Dat is echt een aantal om trots op te zijn. We hopen dat er meer zullen volgen. En dat kunnen ook nieuwe klanten zijn die met de netcongestie-opbrengsten nu een nog betere business case voor de aanschaf van een thuisbatterij zien.

Van onze klanten kregen we de vraag om wat meer te vertellen over hoe dit project nu in zijn werk gaat. Dat doen we graag in deze blog.

Wat is netcongestie?

Netcongestie betekent dat het stroomnet tijdelijk niet genoeg capaciteit heeft om alle stroom te vervoeren. Je kunt het zien als een file op de snelweg: de weg is er wel, maar er willen op hetzelfde moment te veel auto's overheen.

Er is sprake van afnamecongestie als er op een bepaald moment meer stroom wordt gevraagd dan kan worden geleverd. Dit gebeurt vaak bij weinig wind, als de zon onder is en als de vraag naar stroom stijgt, bijvoorbeeld op een winteravond als mensen thuiskomen van hun werk, hun EV inpluggen en hun warmtepomp aanzetten. Dit is wat speelt in de genoemde gebieden in Nederland.

Er is sprake van invoedingscongestie als er op een bepaald moment meer stroom wordt geleverd dan dat er vraag naar is. Dit gebeurt op zomerse en zonnig dagen in de middag, als mensen veelal niet thuis zijn om die stroom af te nemen, dan wel in de weekenden waarin er weinig zakelijke activiteit is. Dit speelt ook op sommige plekken in Nederland en wordt mogelijk in de zomer van 2027 relevant.

Is netcongestie erg?

Ja. Het legt zaken stil. Zo zijn er wachtlijsten voor woningbouw en nieuwe bedrijfsactiviteiten. Het remt de verdere elektrificatie, houdt ons dus afhankelijk van gasleveringen (van dubieuze regimes), en is dus gewoon slecht voor ons milieu en klimaat.

Wat kunnen we eraan doen?

Onze netbeheerders zijn verantwoordelijk voor de leveringszekerheid van stroom. Nu die in het geding komt klinkt een luide roep om netverzwaring. Die verzwaringsprojecten zijn in gang gezet maar kunnen nog zo’n 10 jaar duren voor ze gerealiseerd zijn. In de tussentijd zullen we slimmer om moeten gaan met de ruimte op het stroomnet die er wel is. En dat kan door op momenten dat er problemen dreigen de hulp van anderen in te roepen.

Hoe werkt die aanpak?

Netbeheerders hebben o.a. energieleveranciers om die hulp gevraagd. Leveranciers in de particuliere markt die slimme diensten aanbieden kunnen in opdracht van hun klant zijn/haar huishoudelijke apparaten aansturen en via die aansturing soms de ruimte creëren die een wijk of gebied nodig heeft. Deelnemende leveranciers moeten een CSP-licentie hebben en idealiter wat ervaring op dit gebied.

Wie doen er mee?

In ieder geval Eneco, Essent, Vattenfall, Zonneplan en Frank Energie. Frank is met 40.000 aanstuurbare assets de grootste aggregator uit het lijstje. Andere partijen mogen zich ook aanmelden voor deelname.

Hoe gaat dat dan komende winter?

Sturingsactiviteiten lopen van november 2026 t/m februari 2027 (4 maanden). In die periode wordt afnamecongestie, dus een tekort aan stroom, bestreden. Verwachting is dat ze in die 4 maanden voor zo’n 30 uren hulp zullen inroepen.

Dat doen ze door deelnemende leveranciers een dag van tevoren te vertellen in welke regio en op welke uren ze van ons actie verwachten. Wij zullen voor onze klanten die netcongestiesturing hebben geactiveerd hun apparaten, te weten de thuisbatterij, de elektrische wagen, of de warmtepomp, zo aansturen dat er ruimte ontstaat op het stroomnet.

Dat betekent voor een thuisbatterij we zorgen dat hij vol is om tijdens die uren te kunnen ontladen. Dat een elektrische auto tijdens die uren nog niet start met laden en voor een warmtepomp dat we iets eerder starten met verwarmen om daar tijdens de uren mee te kunnen stoppen. We zullen daarbij altijd de comfortgrenzen van de klant respecteren. Comfort is belangrijker dan netcongestie.

Wat hopen netbeheerders te bereiken?

Met de hulp proberen netbeheerders een ‘aansluitstop’ in deze gebieden te voorkomen. Dat zou namelijk een consequentie kunnen zijn als dit project niet succesvol is. Zeker is dat de behoefte aan huishoudelijke flexibiliteit flink zal stijgen de komende jaren. Verwachting is dan ook dat de vergoedingen die worden uitgekeerd aan helpers gedurende lange tijd worden gehandhaafd. Klanten die zich aanmelden vóór komende winter krijgen de vergoedingen in ieder geval voor 4 jaar gegarandeerd.

Wat levert netcongestiesturing jou op?

De vergoeding voor netcongestiesturing komt bovenop de reguliere sturingsopbrengsten die je gewend bent van onze slimme diensten (zie hier de resultaten van afgelopen kwartaal).

De extra vergoeding die je ontvangt is afhankelijk van veel verschillende (externe) factoren. In onze spelregels zie je die afhankelijkheden beschreven. Dat is waarom we op onze website een maximum tonen. Als alles gaat volgens plan is dat het bedrag dat je ontvangt. Dat is overigens het bedrag dat elk jaar gedurende 4 jaar wordt uitgekeerd.

Omdat we tijdens die verwachte 30 uren jouw apparaten niet op andere markten kunnen inzetten, verlies je een klein beetje resultaat op je slimme diensten. Echter dit wordt ruimschoots gecompenseerd door de netcongestievergoeding.

We proberen de werkelijke resultaten in ieder geval voor je bij te houden in de app.

Hoe gaat netcongestiesturing verder na deze winter?

Netcongestie wordt niet opgelost in een jaar. Verwachting is dat we minstens 10 jaar actief zullen moeten bijspringen om acute problemen op het stroomnet op te lossen of verzachten. En ook als netverzwaringsinitiatieven gerealiseerd zijn zal flexibiliteit uit huishoudens altijd een onderdeel blijven van de efficiënte inrichting van ons stroomnet. Het is gewoon niet slim en veel te duur om het stroomnet te dimensioneren op 100% van de maximale vraag en het maximale aanbod.

Klanten die zich nu hebben ingeschreven voor komende winter zullen in ieder geval 4 winters lang kunnen meedoen op de huidige voorwaarden. Mocht je deze winter nog niet meedoen dan is de verwachting dat er een nieuwe uitvraag van netbeheerders komt waarvoor je je bij ons kunt inschrijven voor de winters van 2027 t/m 2031.

Daarnaast verwachten we ook dat er een nieuw netcongestie-initiatief komt voor aankomende zomer (2027). Dat zal dan gaan over invoedingscongestie. Vermoedelijk komt er dan een extra vergoeding voor het afregelen van zonnepanelen op momenten dat er zonne-energie wordt geproduceerd. Uiteraard doet Frank daar dan ook aan mee en zullen we je informeren over hoe je jouw zonnepanelen daarvoor tijdig kunt aanmelden.

Zit netcongestiesturing mijn zelfconsumptie in de weg?

Heb je zonnepanelen en een thuisbatterij dan wil je vanaf 2027 zoveel mogelijk van je opwek zelf consumeren. Onze sturing zal dat vanaf 1 januari voor je regelen. Netcongestiesturing zit zelfconsumptie niet in de weg. Op de winteravond dat we jouw batterij vragen te ontladen om de netbeheerder te helpen heeft jouw zelfconsumptie voorrang. Dus eerst huishoudelijk verbruik, pas daarna ontladen op het stroomnet. Dit heeft zelfs geen invloed om de uit te keren vergoeding, immers via deze methodiek is ook voorkomen dat jij je huishoudelijk verbruik van het stroomnet hebt afgenomen. In de zomer geldt dat straks (bij invoedingscongestie) ook. De netbeheerder vraagt jou dan een overschot af te nemen. Dat zullen we pas doen nadat je batterij je eigen opwek heeft opgeslagen (bij extreem negatieve prijzen is het economisch zelfs beter om je zonnepanelen af te regelen en voor die negatieve prijs je batterij van het stroomnet te laden). Kortom, netcongestiesturing en zelfconsumptie gaan heel goed samen.

Adviseren we je om mee te doen met netcongestiesturing?

Ja. Zeker. Het is goed voor je portemonnee.

Maar je helpt, ook al is het maar een klein beetje, bij het oplossen van een lokaal probleem. Door jouw hulp wordt er in jouw straat, wijk, stad of provincie weer meer mogelijk en wordt hopelijk een aansluitstop vermeden. Maar je kunt het ook groter zien. Door jouw hulp kan er meer worden geëlektrificeerd, kunnen we sneller af van het gas, zijn we minder afhankelijk zijn dubieuze leveranciers van dat gas en worden we minder blootgesteld aan de door diezelfde regimes veroorzaakte extreme prijsbewegingen ervan. En dan is het ook nog eens goed voor milieu en klimaat.

Dat klinkt misschien hoogdravend of vergezocht maar het is wel waar. En het is toch best fijn dat je als consument een kleine bijdrage kan leveren aan grote idealen?