Is een warmtepomp verplicht als je cv-ketel aan vervanging toe is? In 2026 is het antwoord voor de meeste Nederlandse huishoudens: nee. De eerder aangekondigde verplichting om vanaf 2026 bij vervanging van de cv-ketel een efficiëntere verwarmingsinstallatie te plaatsen, is in 2024 komen te vervallen.

Toch is het onderwerp weer actueel. In het coalitieakkoord voor 2026-2030 staat dat het kabinet vanaf 2029 de plaatsing van hybride, slimme warmtepompen wil stimuleren en normeren op plaatsen waar een warmtenet niet de beste oplossing is. Daarnaast krijgen gemeenten naar verwachting vanaf 2027 meer mogelijkheden om buurten aardgasvrij te maken. Een warmtepomp kan dan een oplossing zijn, maar is niet automatisch de enige keuze.

Is een warmtepomp verplicht in het kort?

• In 2026 geldt geen landelijke warmtepomp verplichting voor bestaande koopwoningen.
• In 2027 komt er naar verwachting evenmin een algemene landelijke verplichting, maar gemeenten krijgen meer regie over het aardgasvrij maken van buurten.
• Voor 2029 is een nieuwe normering aangekondigd, maar de concrete wettelijke voorwaarden zijn nog niet definitief uitgewerkt.
• Bij nieuwbouw is een warmtepomp niet letterlijk verplicht, maar nieuwe gebouwen moeten vrijwel altijd aardgasvrij en zeer energiezuinig worden gebouwd.
• Bij een ingrijpende renovatie kan een minimumaandeel hernieuwbare energie verplicht zijn. Dit kan met een warmtepomp, maar bijvoorbeeld ook met zonnepanelen of een warmtenet.

Warmtepomp verplicht vanaf 2026: hoe zat dat ook alweer?

Enkele jaren geleden kondigde de overheid aan dat vanaf 2026 strengere eisen zouden gaan gelden bij het vervangen van een cv-ketel. Een hybride warmtepomp, volledig elektrische warmtepomp of een ander efficiënt alternatief zou in veel woningen de nieuwe standaard worden.

Deze geplande normering is uiteindelijk niet ingevoerd. Op 31 oktober 2024 maakte de Rijksoverheid bekend af te zien van de voorgenomen normering van verwarmingsinstallaties per 2026. Informatie waarin staat dat een hybride warmtepomp vanaf 2026 verplicht is, is daarom verouderd.

Mag je in 2026 nog een nieuwe cv-ketel plaatsen?

In een bestaande woning mag je in 2026 landelijk gezien nog steeds een nieuwe cv-ketel laten installeren. Er geldt geen algemeen verbod op de vervanging van een oude gasketel door een nieuwe hr-ketel.

Toch is het verstandig om niet automatisch voor een nieuwe cv-ketel te kiezen. Controleer eerst:

• welke warmte oplossing je gemeente voor jouw buurt onderzoekt;
• hoe goed je woning is geïsoleerd;
• of een hybride of volledig elektrische warmtepomp technisch mogelijk is;
• hoe lang je verwacht in de woning te blijven;
• welke subsidies en financieringsmogelijkheden beschikbaar zijn.

Een nieuwe cv-ketel gaat doorgaans jarenlang mee. Wanneer jouw buurt binnen die periode overstapt op een warmtenet of een andere aardgasvrije oplossing, kan een grote investering in een nieuwe gasketel minder aantrekkelijk zijn. Er wordt daarom geadviseerd om tijdig naar alternatieven te kijken en het gemeentelijke warmteplan mee te nemen in de keuze.

Wordt een warmtepomp verplicht vanaf 2027?

Er komt naar verwachting op 1 januari 2027 geen landelijke verplichting waardoor iedere woningeigenaar een warmtepomp moet aanschaffen. Het jaar 2027 is wel belangrijk voor de lokale warmtetransitie.

De Wet gemeentelijke instrumenten warmtetransitie en het bijbehorende besluit treden naar verwachting op 1 januari 2027 in werking. Gemeenten krijgen daarmee onder voorwaarden de bevoegdheid om gebieden aan te wijzen die op termijn van het aardgas afgaan. Gemeenten moeten bewoners voldoende voorbereidingstijd geven en rekening houden met de betaalbaarheid van de overstap.

Gemeenten moeten een warmte programma maken

Gemeenten moeten uiterlijk op 31 december 2027 hun eerste warmte programma vaststellen. Daarin beschrijven zij voor de komende jaren:

• welke wijken of buurten mogelijk aardgasvrij worden;
• in welke volgorde dat gebeurt;
• welke duurzame warmte oplossingen worden onderzocht;
• wanneer bewoners duidelijkheid krijgen;
• waar de gemeente mogelijk haar aanwijsbevoegdheid wil gebruiken.

De oplossing kan per buurt verschillen. In dichtbebouwde gebieden kan een warmtenet geschikt zijn. In andere buurten kan een volledig elektrische warmtepomp de voorkeur krijgen. Wanneer beide opties op korte termijn niet haalbaar zijn, kan isolatie in combinatie met een hybride warmtepomp een tussenstap zijn. De gemeentelijke aanpak is techniekneutraal: de wet schrijft dus niet automatisch voor dat iedere woning een individuele warmtepomp moet krijgen.

Wordt een hybride warmtepomp verplicht in 2029?

In het coalitieakkoord 2026-2030 staat dat het kabinet op plekken waar een warmtenet niet de meest geschikte oplossing is, vanaf 2029 de uitrol van hybride, slimme warmtepompen wil stimuleren en normeren.

Dat betekent dat een toekomstige wettelijke norm voor bestaande woningen opnieuw in beeld is. In april 2026 werd in de Tweede Kamer een motie verworpen die de regering vroeg ervoor te zorgen dat deze uitrol niet tot een verplichting zou leiden. Tijdens het debat gaf de minister aan dat het kabinet de warmtepompen zowel wil stimuleren als normeren, waarbij rekening moet worden gehouden met de praktische en financiële haalbaarheid voor huishoudens.

Belangrijk: de precieze regels voor 2029 zijn in augustus 2026 nog niet definitief. Zo is nog niet volledig duidelijk:

• bij welke gebeurtenis de norm gaat gelden, bijvoorbeeld bij cv-ketelvervanging;
• welke woningen onder de norm vallen;
• welke uitzonderingen er komen;
• hoe geschiktheid en terugverdientijd worden bepaald;
• welke subsidies en financiële ondersteuning beschikbaar blijven;
• welke eisen aan de slimme aansturing worden gesteld.

Het is daarom te vroeg om te zeggen dat iedere huiseigenaar vanaf 2029 verplicht een hybride warmtepomp moet kopen. Wel is het verstandig om bij een cv-ketel die nu aan vervanging toe is alvast rekening te houden met deze beleidsrichting.

Overzicht: wanneer is een warmtepomp verplicht?

Is een warmtepomp verplicht bij nieuwbouw?

Een warmtepomp is bij nieuwbouw niet letterlijk als specifieke installatie voorgeschreven. Nieuwe woningen en utiliteitsgebouwen moeten bij vergunningaanvragen sinds 1 januari 2021 wel voldoen aan de eisen voor Bijna Energieneutrale Gebouwen, oftewel de BENG-eisen.

Deze eisen gaan over:

• de maximale energiebehoefte van het gebouw;
• het maximale gebruik van fossiele energie;
• het minimale aandeel hernieuwbare energie.

Sinds de inwerkingtreding van de Wet Voortgang Energietransitie op 1 juli 2018 worden nieuwe gebouwen in de praktijk doorgaans niet meer op het aardgasnet aangesloten, behalve in uitzonderlijke situaties. Een warmtepomp is daardoor een veelgebruikte manier om nieuwbouwwoningen te verwarmen. Een warmtenet, bodemenergie of een combinatie van duurzame technieken kan echter ook aan de regels voldoen.

Geldt er een warmtepomp verplichting bij een grote verbouwing?

Bij een gewone verbouwing is een warmtepomp niet automatisch verplicht. Bij een ingrijpende renovatie of het geheel vernieuwen van het verwarmingssysteem kunnen wel eisen gelden voor het aandeel hernieuwbare energie.

Van een ingrijpende renovatie is sprake wanneer meer dan 25% van de totale gebouwschil integraal wordt vernieuwd. Het gaat dan bijvoorbeeld om een renovatie waarbij een groot deel van het dak of de gevel volledig wordt opengelegd en vervangen. Alleen spouwmuurisolatie of isolatie onder bestaande dakpannen geldt doorgaans niet als een ingrijpende renovatie.

Aan de eis voor hernieuwbare energie kan onder meer worden voldaan met:

• een hybride of volledig elektrische warmtepomp;
• zonnepanelen;
• een zonneboiler;
• aansluiting op een warmtenet;
• een combinatie van verschillende maatregelen.

Het is dus een verplichting om voldoende hernieuwbare energie toe te passen, geen rechtstreekse verplichting om specifiek een warmtepomp te installeren. Er bestaan bovendien uitzonderingen, bijvoorbeeld wanneer maatregelen technisch niet mogelijk zijn of een te lange terugverdientijd hebben.

Is jouw woning al geschikt voor een warmtepomp?

Ook zonder verplichting kan een warmtepomp een verstandige investering zijn. Welke soort geschikt is, hangt vooral af van de isolatie, het afgiftesysteem en de benodigde aanvoertemperatuur.

Hybride warmtepomp

Een hybride warmtepomp werkt samen met de cv-ketel. De warmtepomp levert het grootste deel van de ruimteverwarming. De cv-ketel springt bij op koude dagen en verzorgt meestal het warme tapwater.

Met een goed gekozen hybride warmtepomp kan het gasverbruik voor het verwarmen van de woning met ongeveer 60% tot 70% afnemen. De werkelijke besparing hangt onder meer af van de isolatie, de instellingen, het woningtype en het gedrag van de bewoners.

Volledig elektrische warmtepomp

Een volledig elektrische warmtepomp verzorgt zowel de verwarming als het warme tapwater. Daarvoor moet de woning doorgaans redelijk tot goed geïsoleerd zijn en geschikt zijn voor verwarming met een lage watertemperatuur. Ook is binnenruimte nodig voor bijvoorbeeld een voorraadvat.

Doe de 50-graden test

Je kunt een eerste indruk krijgen van de geschiktheid van je woning door tijdens een koude periode het cv-water tijdelijk op 50 graden in te stellen. Blijft de woning comfortabel warm, dan is dat een aanwijzing dat het huis geschikt kan zijn voor verwarming op een lagere temperatuur.

Verlaag hierbij alleen de temperatuur voor de ruimteverwarming en niet de ingestelde temperatuur van het tapwater. Laat voor een definitieve keuze altijd een warmteverliesberekening en installatieadvies uitvoeren.

Welke subsidie is er in 2026 voor een warmtepomp?

Woningeigenaren kunnen in 2026 gebruikmaken van de Investeringssubsidie duurzame energie en energiebesparing, de ISDE. De hoogte van het bedrag hangt af van het type, het vermogen en het energielabel van de warmtepomp.

Voor een eerste lucht-water warmtepomp bestaat het subsidiebedrag in 2026 uit een startbedrag, een bedrag per kilowatt vermogen en eventueel een bonus voor een gunstig energielabel. Een lucht-water warmtepomp van 4 kW met energielabel A+++ komt bijvoorbeeld uit op € 2.125 subsidie. Het exacte bedrag staat per apparaat in de meldcode lijst van RVO.

Belangrijke voorwaarden zijn onder meer:

• de warmtepomp is nieuw;
• de volledige installatie wordt door een bouw installatiebedrijf uitgevoerd;
• het apparaat wordt gebruikt voor ruimteverwarming of tapwater;
• je vraagt de subsidie binnen 24 maanden na installatie aan;
• de woning is gebouwd vóór 1 januari 2019, of de omgevingsvergunning is vóór 1 juli 2018 aangevraagd;
• het gekozen apparaat voldoet aan de technische subsidievoorwaarden.

RVO adviseert om vóór aanschaf te controleren of merk en type op de actuele meldcode lijst staan. Vanaf 2026 gelden daarnaast strengere subsidievoorwaarden voor bepaalde lucht-water warmtepompen met koudemiddelen met een hoge klimaatimpact.

Slim omgaan met het stroomverbruik van je warmtepomp

Een warmtepomp gebruikt meer elektriciteit dan een cv-ketel. Dat betekent niet alleen dat de efficiëntie van de warmtepomp belangrijk is, maar ook wanneer de warmtepomp stroom verbruikt.

Met Slim Verwarmen van Frank Energie kan een ondersteunde warmtepomp automatisch iets eerder of later worden aangestuurd wanneer de energiemarkten of de belasting van het stroomnet daar aanleiding toe geven. Je bepaalt in de Frank Energie-app zelf hoeveel ruimte de slimme aansturing krijgt.

Voor een gemiddeld huishouden van vier personen in een tussenwoning met een elektrische warmtepomp verwacht Frank bij de standaardinstelling een extra voordeel van ongeveer € 209 per jaar. Dit is een verwachting en geen gegarandeerd bedrag; de werkelijke opbrengst hangt af van de woning, warmtepomp, instellingen en marktomstandigheden. De resultaten zijn terug te zien in de app en worden via de energiefactuur verrekend.

Slimme aansturing kan daarnaast helpen om het elektriciteitsnet op drukke momenten te ontlasten. In geselecteerde gebieden werkt Frank samen met netbeheerders aan netcongestiesturing. Huishoudens die daarvoor in aanmerking komen, kunnen boven op het normale voordeel een aanvullende netcongestie vergoeding ontvangen.

Moet je wachten tot een warmtepomp verplicht wordt?

Wachten op definitieve wetgeving is niet altijd de voordeligste keuze. Is je cv-ketel nog in goede staat, dan kun je de komende jaren gebruiken om je woning beter te isoleren en geschikt te maken voor lage-temperatuurverwarming.

Is de cv-ketel bijna aan vervanging toe, onderzoek dan tijdig of een hybride of volledig elektrische warmtepomp past. Zo voorkom je dat je bij een plotselinge storing onder tijdsdruk opnieuw voor een gasketel kiest.

• Een logisch stappenplan is:
• Bekijk de warmteplannen van je gemeente.
• Breng de isolatie van dak, gevel, vloer en glas in kaart.
• Voer tijdens een koude periode de 50-graden test uit.
• Laat het warmteverlies en het benodigde vermogen berekenen.
• Controleer de beschikbare ruimte, elektriciteitsaansluiting en plaats voor een buitenunit.
• Controleer de actuele ISDE-subsidie.
• Kies bij voorkeur een warmtepomp die slim kan worden aangestuurd.

Zo bereid je je woning voor op toekomstige regels én kun je eerder profiteren van een lager gasverbruik.

Conclusie: is een warmtepomp verplicht?

In 2026 is een warmtepomp voor bestaande woningen niet algemeen verplicht. Ook in 2027 ontstaat naar verwachting geen landelijke aanschaf plicht. Gemeenten krijgen vanaf dat moment wel meer mogelijkheden om buurten op termijn aardgasvrij te maken.

Voor 2029 heeft het kabinet aangekondigd de plaatsing van hybride, slimme warmtepompen te willen stimuleren en normeren op plekken waar een warmtenet niet geschikt is. Hoe deze norm precies wordt vormgegeven, is nog niet definitief bekend.

Een warmtepomp hoeft dus niet altijd, maar kan nu al een slimme keuze zijn. Zeker wanneer je woning voldoende geïsoleerd is, je cv-ketel aan vervanging toe is en je de warmtepomp slim laat aansturen. Met Slim Verwarmen van Frank Energie kan het verbruik automatisch worden verschoven naar gunstige momenten, zonder dat je daar zelf voortdurend mee bezig hoeft te zijn.